Bestuurder Aansprakelijkheid: Risico's BV Bestuurders

Een van de belangrijkste redenen om een BV op te richten is de bescherming van je privevermogen. De BV is een rechtspersoon met eigen aansprakelijkheid. Maar deze bescherming is niet absoluut. Als bestuurder kun je onder bepaalde omstandigheden persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. In dit artikel leggen we uit wanneer dat het geval is.

Het uitgangspunt: beperkte aansprakelijkheid

Bij een BV is in principe alleen de vennootschap aansprakelijk voor haar schulden. Als de BV failliet gaat, verliezen aandeelhouders hun inleg maar niet meer dan dat. Bestuurders lopen in beginsel ook geen persoonlijk risico.

Dit is het "juridische schild" dat de BV biedt. Maar dit schild kan doorbroken worden bij onbehoorlijk bestuur of onrechtmatig handelen.

Interne aansprakelijkheid (jegens de BV)

Bestuurders kunnen aansprakelijk zijn tegenover de vennootschap zelf. Dit noemen we interne aansprakelijkheid. De grondslag is artikel 2:9 BW: elke bestuurder is gehouden tot een behoorlijke vervulling van zijn taak.

Wanneer is sprake van onbehoorlijk bestuur?

Onbehoorlijke taakvervulling vereist een ernstig verwijt. Niet elke fout of verkeerde inschatting leidt tot aansprakelijkheid. Een bestuurder heeft beoordelingsvrijheid (de "business judgment rule"). Maar er zijn grenzen:

• Handelen in strijd met de statuten
• Verwaarlozing van administratieplichten
• Onverantwoorde risico's nemen zonder adequate voorbereiding
• Belangenverstrengeling
• Zelfverrijking ten koste van de BV

Bij een meerhoofdige bestuur geldt collectieve verantwoordelijkheid. Elke bestuurder is in beginsel aansprakelijk voor het gehele bedrag, tenzij hij kan aantonen dat hem geen verwijt treft en hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen.

Externe aansprakelijkheid (jegens derden)

Bestuurders kunnen ook aansprakelijk zijn jegens derden, zoals schuldeisers, contractpartijen of de Belastingdienst. Dit kan op verschillende gronden:

1. Onrechtmatige daad (6:162 BW)

Als een bestuurder persoonlijk onrechtmatig handelt, kan hij aansprakelijk zijn. Twee situaties komen veel voor:

• Betalingsonwil: De bestuurder bewerkstelligt dat de BV haar verplichtingen niet nakomt, terwijl er wel betaald had kunnen worden.
• Selectieve betaling: De bestuurder betaalt sommige schuldeisers wel en anderen niet, zonder goede reden.

2. Beklamel-norm

Een bestuurder handelt onrechtmatig als hij namens de BV verplichtingen aangaat waarvan hij weet of moet begrijpen dat de BV die niet kan nakomen en geen verhaal biedt. Je moet dus realistische verwachtingen hebben over de financiele mogelijkheden van de BV.

3. Paulianeus handelen

Als de bestuurder kort voor een faillissement nog snel bezittingen wegschenkt of tegen een te lage prijs verkoopt, kan dit de bestuurder persoonlijk worden verweten.

Aansprakelijkheid bij faillissement

Bij faillissement van de BV onderzoekt de curator of er sprake is van bestuurdersaansprakelijkheid. De wet kent speciale bepalingen:

Kennelijk onbehoorlijk bestuur (2:248 BW)

Als het bestuur zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld en dit een belangrijke oorzaak is van het faillissement, is het bestuur hoofdelijk aansprakelijk voor het tekort in het faillissement. Het "tekort" is het verschil tussen schulden en opbrengsten.

Er geldt een bewijsvermoeden: als de administratieplicht of de publicatieplicht niet is nagekomen, wordt vermoed dat er sprake is van onbehoorlijk bestuur en dat dit een belangrijke oorzaak is van het faillissement. De bewijslast verschuift dan naar de bestuurder.

Melding betalingsonmacht (Belastingdienst)

Als de BV belastingschulden of premies niet kan betalen, moet je dit tijdig melden bij de Belastingdienst. Doe je dit niet of te laat, dan ben je als bestuurder persoonlijk aansprakelijk voor deze schulden.

Fiscale aansprakelijkheid

Bestuurders kunnen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor belastingschulden van de BV:

• Loonheffingen: Niet afdragen van ingehouden loonbelasting en premies
• Omzetbelasting: Niet afdragen van BTW
• Vennootschapsbelasting: In bepaalde gevallen

De meldingsplicht is cruciaal. Meld betalingsonmacht binnen twee weken nadat deze is ontstaan. Gebruik hiervoor het formulier van de Belastingdienst.

Hoe kun je jezelf beschermen?

Als bestuurder kun je verschillende maatregelen nemen om je risico's te beperken:

1. Deugdelijke administratie

Zorg voor een ordelijke en actuele administratie. Dit is niet alleen een wettelijke plicht, maar ook je beste verdediging bij een faillissement.

2. Tijdige jaarrekening

Publiceer de jaarrekening tijdig. Te late publicatie levert het bewijsvermoeden van onbehoorlijk bestuur op.

3. Documenteer beslissingen

Leg belangrijke bestuursbesluiten vast in notulen. Beschrijf welke afwegingen zijn gemaakt. Dit helpt bij de verdediging tegen claims.

4. Meld betalingsonmacht

Meld betalingsonmacht tijdig bij de Belastingdienst en het pensioenfonds.

5. Voorkom selectieve betalingen

Betaal schuldeisers naar rato en maak geen uitzonderingen voor bevriende partijen of jezelf.

6. Win advies in

Raadpleeg tijdig een accountant en advocaat bij financiele problemen. Stel belangrijke beslissingen niet uit.

7. Overweeg een D&O-verzekering

Een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering (D&O) kan je beschermen tegen claims. De verzekering vergoedt juridische kosten en eventuele schadevergoedingen.

Structuur en holding

Een holding-structuur kan extra bescherming bieden. Je privevermogen zit dan in de holding, terwijl de risico's bij de werkmaatschappij liggen. Maar let op:

• Als de holding bestuurder is van de werkmaatschappij, kan ook de holding aansprakelijk worden
• Jij als natuurlijk persoon kunt ook worden aangesproken als indirect bestuurder
• Bij groepsaansprakelijkheid kan de holding worden meegetrokken

Disculpatie: jezelf vrijpleiten

Als bestuurder kun je proberen je te disculperen (vrij te pleiten) door aan te tonen dat:

• De onbehoorlijke taakvervulling niet aan jou te wijten is
• Je niet nalatig bent geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen te beperken
• Je je hebt verzet tegen het gewraakte handelen

Dit is lastig bij een meerhoofdige bestuur. Je kunt je niet verschuilen achter de taakverdeling; elke bestuurder is verantwoordelijk voor het geheel.

Praktijkvoorbeelden

Enkele situaties waarin bestuurders aansprakelijk werden gesteld:

• Een bestuurder die de BV grote inkopen laat doen terwijl hij weet dat betaling onmogelijk is
• Een bestuurder die het pensioen van werknemers niet afdraagt
• Een bestuurder die vlak voor faillissement het kantoorpand tegen een te lage prijs verkoopt aan een bekende
• Een bestuurder die jarenlang geen jaarrekening publiceert
• Een bestuurder die de BTW gebruikt als werkkapitaal

Conclusie

De BV biedt bescherming, maar die bescherming is niet absoluut. Als bestuurder moet je je bewust zijn van de risico's en je hierop voorbereiden. Goede administratie, tijdige publicatie, onderbouwde beslissingen en tijdig advies inwinnen zijn essentieel.

Maak je je zorgen over bestuurdersaansprakelijkheid of wil je weten hoe je jezelf beter kunt beschermen? Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek met onze ondernemingsrechtadvocaten.